ประวัติความเป็นมา

          ประเพณีกวนข้าวทิพย์ ถือปฏิบัติกันทุกปี ช่วงเทศกาลออกพรรษาวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓เป็นประเพณีที่สืบต่อกันมาของชาวกะเหรี่ยง บ้านปรังกาสี ตำบลท่าขนุน อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี

ความมุ่งหมายของประเพณี

          การเตรียมผู้ที่จะประกอบพิธีกวนข้าวทิพย์ผู้ที่จะทำหน้าที่กวนข้าวทิพย์ ต้องเป็นหญิงที่ยังบริสุทธิ์ยังไม่มีรอบเดือนโดยจะคัดมาจากหมู่บ้าน จำนวน ๗ คน แต่ละคนต้องเกิดไม่ซ้ำวันกัน คือ เกิดวันจันทร์ วันอังคาร วันพุธ วันพฤหัสบดี วันศุกร์ และวันเสาร์ ในวันประกอบพิธี ทุกคนต้องบวชพราหมณ์ ถือศีล ๘ กินเจ

 

 

อุปกรณ์และเครื่องปรุงข้าวทิพย์ ประกอบด้วย

          กระทะสำหรับกวนข้าวทิพย์ ไม้พาย เตาหลุม ฟืน

เครื่องปรุง ประกอบด้วย

          ๑. ข้าวเหนียว ๗ กิโลกรัม

          ๒. มะพร้าวซอยผึ่งแดดพอหมาด

          ๓. กระเทียม

          ๔. ถั่วลิสงค์

          ๕. ขิงซอย

          ๖. งาดำ

          ๗. น้ำมันพืช ๓ ลิตร

 

 

การประกอบพิธี

           การประกอบพิธีจะเริ่มในช่วงเช้า โดยจะจัดเตรียมทุกอย่างให้เรียบร้อย เมื่อเริ่มพิธี หญิง-พรหมจรรย์ หรือหญิงบริสุทธิ์ที่ได้รับคัดเลือก จะนำน้ำมันพืชเทลงไปในกระทะที่ตั้งไว้บนเตาหลุมที่จุดไฟไว้แล้ว นำข้าวเหนียวที่ซาวน้ำเทลงไปในน้ำมัน กวนให้แห้งจนเป็นสีเหลือง ใส่น้ำลงไปกวนต่อจนแห้ง ใส่เครื่องปรุงทั้งหมด กวนต่อไปอีกระยะพอเครื่องปรุงทั้งหมดแห้งจึงตักขึ้น กระทะแรกจะนำไปถวายพระขณะเริ่มกวนข้าวทิพย์ ในกระทะแรก พระสงฆ์ที่ร่วมประกอบพิธีจะเจริญพระพุทธมนต์ สวดชยันโต ในกระทะแรกหญิงบริสุทธิ์ และพระซึ่งเป็นประธานในพิธี จะทำพิธีกวนข้าวทิพย์จนเสร็จ จนถึงขั้นตอนถวายพระ หลังจากนั้นกวน กระทะต่อไปชาวบ้านที่นำข้าวและส่วนประกอบเครื่องปรุงมาก็จะช่วยกันกวนข้าวทิพย์ต่อไป จนหมดการกวนข้าวทิพย์จะมากหรือน้อยนั้น อยู่ที่จำนวนของเครื่องปรุงข้าวทิพย์ที่ชาวบ้านนำมาการกวนข้าวทิพย์เมื่อกวนเสร็จแล้วชาวบ้านก็จะนำไปแบ่งปันกัน

ความเชื่อที่เกี่ยวข้อง

          การกวนข้าวทิพย์ถวายพระพุทธเจ้า โดยถวายพระภิกษุสงค์ซึ่งถือเป็นตัวแทนของพระพุทธเจ้า จะทำให้เกิดความเป็นสิริมงคลต่อชีวิตและครอบครัวเชื่อว่าข้าวทิพย์เป็นสิ่งที่เป็นมงคลและเป็นยารักษาโรค

คุณค่าของประเพณี

         ทำให้ชาวชุมชนเกิดความรักและสามัคคีกัน ได้เข้าวัดปฏิบัติธรรม มีจิตใจที่ดีงาม

 

การสืบทอดประเพณี

         สืบทอดจากรุ่นสู่ บิดามารดาถือปฏิบัติ ลูกหลานก็ปฏิบัติต่อ ๆ กันมา

สถานที่จัด

        วัดปรังกาสี บ้านปรังกาสี ตำบลท่าขนุน อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี