ไอคอนบทความ มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นชุมชนตลาดสดเทศบาลกาญจนบุรี


วันที่เพิ่มข้อมูล : 08-09-2026 23:40:36 แก้ไขข้อมูลล่าสุด : 08-09-2026 23:40:36 อ่านแล้ว 82 ครั้ง
แชร์บทความ: Facebook LINE

ประวัติความเป็นมา

          ชุมชนตลาดสดเทศบาลกาญจนบุรีมีที่อยู่ตรงถนนกรมพระราชวังบวร ตำบลปากแพรก อำเภอเมืองกาญจนบุรี จังหวัดกาญจนบุรี มีที่มาย้อนตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 3 ซึ่งย้ายเมืองกาญจนบุรีเก่าจากลาดหญ้ามาตั้งเมืองกาญจนบุรีใหม่ที่บริเวณปากแพรกซึ่งเป็นบริเวณที่ลำน้ำแควน้อยและแควใหญ่มาบรรจบกันเป็นแม่น้ำแม่กลอง ตั้งแต่ พ.ศ. 2374 จึงทำให้ชาวบ้านอพยพย้ายตามกันมาแถวปากแพรกแต่เดิมแถวชุมชนตลาดสดกาญจนบุรียังเป็นเพียงแค่แหล่งน้ำแหล่งหนึ่ง เมื่อมีคนอพยพเข้ามามากขึ้นจึงทำให้เกิดการค้าขาย ไม่ว่าจะเป็นคนที่อาศัยอยู่ตรงนั้นอยู่แล้วคนจากบ่อพลอยหรือแม้แต่ชาวพม่ากับชาวจีนก็มาค้าขายกันตรงนี้ในสมัยนั้นจังหวัดกาญจนบุรียังมีตลาดไม่มากนักจึงทำให้ช่วงนั้นการค้าขายดีเพราะเมื่อมีพ่อค้าแม่ค้าหลั่งไหลกันเข้ามาค้าขายกันที่นี้ก็จะมีลูกค้าตามมาด้วย เวลาผ่านไปรัฐได้รับสิทธิมาควบคุมพื้นที่ตรงนี้จึงได้ถมบริเวณสระน้ำเพื่อขยายพื้นที่ทำให้ตลาดสดเทศบาลเมืองกาญจนบุรีมีขอบเขตที่ชัดเจนขึ้น

          ในตลาดจะมีสินค้ามากมายแต่ส่วนมากมักจะขายผัก ผลไม้ ดอกไม้ เนื้อสัตว์ เป็นต้น และร้านค้าแถวนั้นส่วนมากจะรับจ้างพม่ามาทำแรงงานยกของ ตลาดเทศบาลกาญจนบุรีมีชื่อเรียกอยู่ 2 ชื่อ ก็คือ ตลาดเช้าขายสายหยุดหรือตลาดสายหยุด เนื่องมาจากที่ตลาดนี้เริ่มเปิดค้าขายตั้งแต่เวลา 2.00 น. – 8.00 น. ที่เปิดตั้งแต่เช้าและปิดในช่วงสายหรืออีกชื่อหนึ่งก็คือ ตลาดสระแปดมุมในสมัยก่อนที่รัฐจะถมดินตรงนี้เคยมีแหล่งน้ำมาก่อนซึ่งมีลักษณะมุมอยู่แปดมุม ดั่งนั้นข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์คนในท้องถิ่น ความว่า

                    “ป้าขายมาเกิน 20 ปี ป้ามาก็วางขายอย่างนี้ เมื่อก่อน

          ตลาดยังไม่มีหลังคา มีชื่อเรียกว่าสระแปดมุม มาขายพื้นที่ก็

          โดนถมหมดแล้วโดยเทศกิจ เขาคงมองเห็นความเจริญใน

          ตลาดเลยบูรณะสร้างใหม่ให้ดีขึ้น เมื่อก่อนก็ขายดีอยู่หรอกแต่

          ปัจจุบันในเมืองกาญจน์มีตลาดเยอะขึ้น เลยทำให้มีทั้งแม่ค้า

          และลูกค้าน้อยลง ส่วนมากแม่ค้าพ่อค้าชาวไทย และก็

          แรงงานพม่า”

                                                                   สัมภาษณ์ นงรักษ์ ศรีราประพฤติ

                                                          แม่ค้าในชุมชนตลาดสดเทศบาลกาญจนบุรี

                                                                   วันที่ 10 ตุลาคม 2566

                   “ ตลาดสดเทศบาลกาญจนบุรีมีอยู่ 2 ตลาด คือ

ตลาดสายหยุดและตลาดสดเทศบาลซึ่งตลาดสายหยุดจะอยู่

ข้างหน้าถนน จะเริ่มเวลาตั้งแต่ 2.00 น. – 8.00 น. และตลาด

สดเทศบาลจะเปิดช่วงกลางวันเป็นต้นไป บางร้านช่วงบ่ายก็

เปิด แต่บางร้านก็ปิด 3 – 4 ทุ่ม ไม่แน่นอน”

สัมภาษณ์ จันทร์เพ็ย  นิลนาต

                                                          แม่ค้าในชุมชนตลาดสดเทศบาลกาญจนบุรี

                                                                   วันที่ 22 ตุลาคม 2566

 

หลักฐานทางประวัติศาสตร์

          ชุมชนตลาดสดเทศบาลกาญจนบุรีมีหลักฐานประวัติศาสตร์ที่สำคัญหลายแห่ง แต่เนื่องจากผุ้คนอพยพจากลาดหญ้ามาตั้งที่แห่งใหม่ในปากแพรก ทำให้ชุมชนตลาดเทศบาลกาญจนบุรีไม่มีหลักฐานทางโบราณวัตถุหรือทางโบราณสถานมากนัก และหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ได้ทำการศึกษามามีแต่ประวัติศาสตร์ยุคหลัง เช่น

  1. ร้านเน้ยฮวยตัณติวาณิช หรือร้านศิริชัยการพิมพ์ เป็นร้านที่สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2503 สร้างขึ้นเพื่อค้าขายของชำร่วยต่างๆ การ์ดงานแต่ง การ์ดงานบวช เป็นต้น
  2. โรงเรียนสิทธิศึกษา เป็นโรงเรียนเอกชนที่เริ่มตั้งในช่วงแรกๆ แถวชุมชนตลาดเทศบาลกาญจนบุรีตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 22 มีนาคม พ.ศ. 2494 โดยดำริของขุนขจิตระบิน (พร้า สิทธิสังข์) และนางพร้า สิทธิสังข์ ในการดำเนินการในระยะแรกมีครูสร้อย ชอบฝึก เป็นผู้จัดการโรงเรียน และมีนางอัมพา สิทธิสังข์เป็นครูใหญ่ เปิดทำการสอนในชั้นระดับประถมศึกษา โรงเรียนสิทธิศึกษาได้ดำเนินการเรียนการสอนมาด้วยดีตลอดมา จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2551 โรงเรียนก็ประสบกับเรื่องอาคารเรียนไม่ผ่านการประเมินตามระเบียบของ ค.ม.ส. ว่าด้วยเรื่องอาคารเรียนที่ไม่มีความปลอดภัยกับนักเรียน ทางโรงเรียนจึงได้ยื่นหนังสือถึงสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา (ส.พ.ท.) เขต 1 ดำเนินเรื่องการขอปิดโรงเรียน เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2551 และมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2552 (Lek Bantai, 2494)
  3. โรงเจเฮียบจี้ตึ้ง เปิดมาตั้งแต่ พ.ศ. 2496 ไว้ใช้ประกอบพิธีทางศาสนาของชาวจีนอาทิ เช่น พิธีกินเจสวดมนต์ไห้วเจ้า พิธีทิ้งกระจาด หากใครได้รับกราบไห้วหรือจุดประทัดขอพรก็จะได้รับพรจนสัมฤทธิ์ผลทุกราย โรงเจทำอาหารแจกฟรีให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวได้ชิมกัน โดยอาหารเจ เมนูต่างๆ มีมากมายหลากหลายเมนู เช่น ส้มตำเจ ข้าวแกงเจ เย็นตาโฟเจ ชุดข้าวต้มที่มีกับเป็นเจ ผักดองต่างๆ ราดหน้าเจ ขนมจีนเจ ผัดหมี่ซั่วเจ และขนมไทย ผลไม้ด้วย ดั่งข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์คนในท้องถิ่น ความว่า

                             “เป็นโรงเจมาตั้งแต่สมัยรุ่นคุณยายเมื่อสมัย 70 ปี

                   ที่ผ่านมา แล้วป้าได้รับมาดูแลต่อตั้งแต่ยังเด็ก ตอนเด็กๆ ก็มี

                   อยู่ช่วงหนึ่งที่แต่งงานไปเข้าวงการบันเทิง ไปร้องเพลง แต่คุณ

                   แม่กับน้องๆ ยังอยู่ก็เลยช่วยกันดูแล 18 ปี มานี้ป้าก็ดูแลอยู่คน

                   เดียว มีงานสารทจีน ตรุษจีน เทกระจาด ป้าก็ดูแลหมดเลย

                                                          สัมภาษณ์ แววลี วันกุมภา

  •                                                         

                                                          วันที่ 24 สิงหาคม 2566

  1. ห้าสิงห์ราม่า ก่อนปี พ.ศ. 2507 เคยเป็นอาคารไม้เก่าสองชั้น ชั้นล่างเป็นโรงลิเก ชั้นบนโรงภาพยนตร์ชื่อว่า ศรีกาญจนา ซึ่งในขณะนั้นเป็นพื้นที่ขณะนั้นเป็นพื้นที่ของวัดเทวสังฆราราม มีกรรมการวัดคอยดูแลต่อมาในราวปี พ.ศ. 2518 เจ้าของโรงภาพยนตร์ได้ตั้งโรงภาพยนตร์แห่งใหม่ที่ตลาดผาสุก ห้างสิงห์ราม่าจึงกลายเป็นโรงภาพยนตร์ชั้นรอง ที่มีการฉายหนังควบและลดราคาให้ถูกลง เวลาผ่านไปม้วนวิดีโอและแผ่นฟิลม์มีมากขึ้น ผู้คนจึงรับชมภาพยนตร์กันในบ้านทำให้โรงภาพยนตร์หลายแห่งถูกปิดตัวลง ห้าสิงห์ราม่าก็เช่นกัน ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2530 เป็นต้นไป ห้างสิงห์ราม่าได้ถูกเปลี่ยนเป็นร้านป้ายโฆษณา ดั่งข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์คนในท้องถิ่น ความว่า

                                                “สมัยก่อนมีโรงหนังอยู่โรงเดียวในจังหวัดกาญจนบุรี

                                      ช่วงเดือนกุมภาพันธ์ ปี พ.ศ. 2521 ป้ากับเพื่อนๆ

                                      สอบเสร็จช่วงเช้าก็พากันมาดูหนัง  แต่ตั๋วเต็มหมด คน

                                      ก็มายืนรอดูกันล้นออกมาถึงถนน”

                                                                                     

                                                                                      สัมภาษณ์ บุญมา ศรีมงคล

                                                                   ชาวบ้านในชุมชนตลาดเทศบาลสดกาญจนบุรี

                                                                                      วันที่ 22 ตุลาคม 2566

 

          เหตุการณ์สำคัญในท้องถิ่น

          เมื่อเวลาวันที่ 8 กรกฎาคม พ.ศ. 2564 นายจีระเกียรติ  ภูมิสวัสดิ์ ผู้ว่าราชการจังหวัดกาญจนบุรีประกาศคำสั่งคณะกรรมการโรคติดต่อจังหวัดกาญจนบุรี ที่ 3283/2564 เรื่อง ปิดตลาดสายหยุด เป็นการชั่วคราวตั้งแต่วันที่ 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2564 เวลา 12.00 น. เป็นต้นไป

          ระบุว่า ด้วยปรากฏสถานการณ์ว่ามีการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโควิด-19 ในพื้นที่ตำบลบ้านเหนือ อำเภอเมืองกาญจนบุรี จังหวัดกาญจนบุรี ยังคงพบผู้ติดเชื้อและผู้สัมผัสเสี่ยงสูง กรณีดังกล่าวมีความจำเป็นเร่งด่วน เพื่อเป็นการป้องกันการระบาดของโรคติดเชื้อโควิด - 19 ในพื้นที่เพื่อไม้ให้มีการแพร่โรคออกไปเป็นวงกว้างจนเมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2564 เวลา 10.00 น. ที่บริเวณลานหน้าอาคารศาลากลางจังหวัดกาญจนบุรีนายจีระเกรียรติ ภูมิสวัสดิ์ ผู้ว่าราชการจังหวัดกาญจนบุรี ได้เปิดรับฟังความต้องการของพ่อค้าแม่ค้าในตลาดสายหยุด โดยมีกลุ่มพ่อค้าแม่ค้าจำนวนประมาณ 140 คน ร่วมเสนอและรับฟังแนวทางของผู้ว่าราชการจังหวัดกาญจนบุรี ซึ่งมีความต้องการจะจำหน่ายสินค้าในสถานที่แห่งเดิม โดยผู้ว่าราชการจังหวัดกาญจนบุรีได้ประกาศให้พ่อค้าแม่ค้าไปจำหน่ายสินค้าในพื้นที่ตลาดสายหยุดต่อไปได้ แต่จะต้องปฏิบัติตามมาตรการควบคุมโรคระบาดและดูแลสถานที่ให้ถูกสุขลักษณะอย่างเคร่งครัด

เอกสารอ้างอิง

จันทร์เพ็ญ นิลนาด  สัมภาษณ์ เมื่อวันที่ 22 ตุลาคม 2566.

จุก ศรีธนญชัย. (2566). โรงเจเฮียบจี้ตึ้ง. เข้าถึงเมื่อวันที่ 10 ตุลาคม 2566. สืบค้นได้จาก : https://www.youtube.com.

นงรักษณ์ ศรีราประพฤติ สัมภาษณ์ เมื่อวันที่ 10 ตุลาคม 2566.

บุญมา ศรีมงคล สัมภาษณ์เมื่อวันที่ 22 ตุลาคม 2566.

เล็ก บ้านใต้. (2558). สะพายกล้องท่องเที่ยวไปกับ..เล็กบ้านใต้. เข้าถึงเมื่อวันที่ 22 ตุลาคม 2566. สืบค้นได้จาก : https://www.facebook.com.

แววลี วันกุมภา สัมภาษณ์ เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม 2566.

สำนักข่าวกรมประชาสัมพันธ์. (2564).  ผู้ว่าราชการจังหวัดกาญจนบุรีรับฟังความต้องการพ่อค้าแม่ค้าตลาดสายหยุด. เข้าถึงเมื่อวันที่ 10 ตุลาคม 2566. สืบค้นได้จาก : https//nbtworld.prd.go.th.

Crafthroll.  (2558). ชิลล์ตามอารมณ์บนถนนสายประวัติศาสตร์ “ชุมชนปากแพรก”. เข้าถึงเมื่อวันที่ 10 ตุลาคม 2566. สืบค้นได้จาก : https://crafhtnroll.net.

Lek Bantai.  (2566). โรงเรียนสิทธิศึกษา. เข้าถึงเมื่อวันที่ 26 ตุลาคม 2566. สืบค้นได้จาก: https://facebook.com.

Mgronline.  (2564).  เมืองกาญจน์ประกาศสั่งปิดตลาดสายหยุด. เข้าถึงเมื่อวันที่ 10 ตุลาคม 2566. สืบค้นได้จาก : https://mgronline.com.

 

ถูกใจบทความนี้? แชร์ต่อให้เพื่อน: