ไอคอนบทความ มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นชุมชนชาวกะเหรี่ยงตำบลนาสวน


วันที่เพิ่มข้อมูล : 08-09-2026 23:50:18 แก้ไขข้อมูลล่าสุด : 08-09-2026 23:50:18 อ่านแล้ว 53 ครั้ง
แชร์บทความ: Facebook LINE

ที่ตั้งและอาณาเขต

          ชุมชนชาวกะเหรี่ยงตำบลนาสวนมีอาณาเขตติดต่อกับพื้นที่ข้างเคียงดังนี้ ทิศเหนือติดต่อตำบลชะแล อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี ตำบลแก่นมะกรูด อำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี ทิศใต้ตืดต่อ ตำบลด่านแม่แฉลบ อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี ทิศตะวันออกติดต่อ ตำบลเขาโจด อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี ทิศตะวันตกติดต่อ ตำบลด่านแม่แฉลบ อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี ตำบลชะแล อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี

          หลักฐานเก่าแก่ที่บ่งบอกว่ามีคนอาศัยอยู่ในชุมชน

          หลักฐานเก่าแก่ที่บ่งบอกว่ามีคนอาศัยอยู่ในชุมชน คือ ลำห้วยนาสาวนกับลำห้วยองจุและวันถ้ำองจุ วัดถ้ำองจุตั้งอยู่ หมู่ที่ 1 บ้านปลายนาสวน อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี ถ้ำองจุ (แปลว่าใหญ่) เป็นถ้ำกว้างใหญ่บนเขายอดสูง ภายในถ้ำเป็นที่ประดิษฐาน หลวงพ่อใหญ่ พระพุทธรูปโบราณเป็นประติมากรรมแบบกะเหรี่ยง เล่ากันว่าสร้างมาตั้งแต่สมัยพม่ายกทัพเข้ามาตีชาติไทย เป็นวัดที่มีความสำคัญทางพระพุทธศาสนาและมีประวัติศาสตร์มายาวนาน เนื่องจากมีพระพุทธรูปอยู่ภายในถ้ำบนภูเขาสูงที่เคารพของประชาชนทั่วไป นอกจากนี้ยังเป็นวัดที่ส่งเสริมสนับสนุนการจัดงานประเพณีสำคัญต่างๆ ของชาวกะเหรี่ยง เช่น ประเพณีสงกรานต์ วันอาสาฬหบูชา วันเข้าพรรษา ออกพรรษา วันมาฆบูชา ประเพณีแห่จากาโว่ ฯลฯ บริเวณวัดมีถ้ำโบราณภายในถ้ำมีวัตถุโบราณและพระพุทธรูปอยู่มากมายการเดินทางจากตัวเมืองกาญจนบุรีไป 150 กิโลเมตร ใช้ทางหลวงหมายเลข 3199 กาญจนบุรี – ศรีสวัสดิ์ จะต้องข้าแพขนานยนต์ข้ามเขื่อนศรีนครินทร์ประมาณ 20 นาที สุดท้ายเป็นทางขึ้นเขาเส้นทางคดเคี้ยวแต่ลาดยางตลอด

          บุญช่วย ศรีสวัสดิ์ ได้เล่าเรื่องเกี่ยวกับกะเหรี่ยงว่า กะเหรี่ยงอาศัยอยู่ในเขตไทยก่อนที่ชาวไทยเราจะเคลื่อนย้ายมาสู่แหลมสุวรรณภูมิ แต่มีจำนวนเล็กน้อยและเข้ามาอยู่ภายหลังพวกละว้า ดังปรากฏข้อความอยู่ในตำนานพระธาตุและพงศาวดารเมืองเหนือหลายๆ ฉบับว่านอกจากมีพวกละวะหรือละว้ายังมีพวกลาวหรือกะเหรี่ยงอยู่ตามป่ารอบๆ เมือง ชาวกะเหรี่ยงเองเล่าว่าพวกเขาเป็นพี่ชายของไทย กะเหรี่ยงอพยพเข้ามาอยู่ในเขตไทยเป็นจำนวนมากในสมัยเมื่อพระเจ้าอลองพญา (อ่องเจยะ) ทำสงครามกับมอญพวกมอญพ่ายแพ้ถูกกองทัพพม่าไล่ติดตามฆ่าฟัน ซึ่งในขณะนั้นกะเหรี่ยงเป็นมิตรกับมอญได้ให้ที่พักอาศัยหลบภัยแก่พวกมอญและเกรงภัยจึงพากันอพยพหลบหนีเข้าสู่เขตไทยและเข้ามาอีกครั้งหนึ่งคือเมื่ออังกฤษยึดพม่าเหนือได้ใน พ.ศ. 2428 จ่อละผ่อหัวหน้าชาวกะเหรี่ยงไม่ยอมอ่อนน้อมต่ออังกฤษ ครั้งอังกฤษส่งกองทัพใหญ่มาปราบพวกกะเหรี่ยงจึงพากันเข้ามาอยู่ในประเทศไทย ดังนั้น กะเหรี่ยงจึงเป็นกลุ่มคนอีกลุ่มหนึ่งที่ได้เข้ามาอยู่ในสุวรรณภูมินี้ก่อนยุคล่าอาณานิคมของฝรั่งเศสและสามารถวิเคราะห์การเดินทางเข้าสู่เขตไทยของกะเหรี่ยงในจังหวัดกาญจนบุรีเป็นไปได้ว่ามาทางด่านเจดีย์สามองค์เป็นหลักลงมาถึงไทรโยค ส่วนหนึ่งขึ้นไปตามแม่น้ำแควใหญ่และอีกส่วนขึ้นไปทางลำตะเพินเข้าสู่จังหวัดสุพรรณบุรีและอุทัยธานีซึ่งสอดคล้องกับเมืองมอญที่เมาะตะมะเมาะลำเลิงและกะเหรี่ยงเป็นมิตรกับมอญ ตามข้อมูลที่ผู้เขียนไว้เมื่อถูกพม่ารุกรานจึงอพยพเข้ามาในฝั่งไทยปัจจุบัน กะเหรี่ยงในตำบลนาสาวนเป็นกะโพล่วหรือโปว์ โดยจะแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มคือ กลุ่มด้ายแดงและกลุ่มด้ายขาว โดยแต่ละกลุ่มมีการประกอบพิธีกรรมบางอย่างที่ไม่เหมือนกัน

 

          กลุ่มคนที่อาศัยในชุมชน

          เดิมตำบลนาสาวนมีพื้นที่อยู่ทางด้านทิศเหนือของอำเภอศรีสวัสดิ์  แบ่งการปกครองอออกเป็น 4 หมู่ คือ หมู่ที่ 1 บ้านปลายนาสวน หมู่ที่ 2 บ้านปากนาสวน หมู่ที่ 3 บ้านองสิต ซึ่งทั้งนี้มีพื้นที่หมู่ที่ 3 บ้านองหลุ อยู่ทางทิศตะวันตกของแม่น้ำแควใหญ่และมีอาณาเขตที่ติดต่อกับอำเภอทองผาภูมิ นอกนั้นอีก 3 หมู่บ้านอยู่ทางทิศตะวันออกของแม่น้ำแควใหญ่ โดยบ้านปากนาสวนจะอยู่ติดกับแม่น้ำแควใหญ่ ส่วนบ้านปลายนาสวนและบ้านองสิตอยู่เลยถัดเข้าไป การสัญจรเข้าเมืองกาญจนบุรีจึงต้องมาลงเรือที่บ้านปากนาสวน เมื่อมีการก่อสร้างโรงไฟฟ้าพลังงาน้ำที่เขื่อนศรีนครินทร์ เมื่อปี พ.ศ. 2517 - พ.ศ. 2523 ได้มีกลุ่มคนซึ่งเป็นแรงงาน ซึ่งหลังจากหมดงานแล้วก็หาจับจองพื้นที่สำหรับทำไร่บริเวณบ้านเจาะเหลาะ แต่เดินทีชาวบ้านจากนาสวน จำนวน 2 ครอบครัว ได้ไปทำไร่อยู่และได้ชักชวนญาติพี่น้องมาตั้งหลักปักฐานบริเวณนี้บ้านเจาะเหลาะนี้เป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่บ้านองสิต เมื่อมีจำนวนคนมากขึ้นจึงได้แยกการปกครองออกเป็น 5 หมู่บ้าน โดยหมู่ที่ 5 คือ บ้านเจาะเหลาะ เมื่อปี พ.ศ. 2539 ปัจจุบันบ้านนาสวนนั้น ภายหลังการสร้างเขื่อนศรีนครินทร์ เมื่อปี พ.ศ. 2523 รัฐได้อพยพและจัดสรรที่ดินให้ใหม่เป็นที่ทำกิน 18 ไร่ ที่อยู่อาศัย 2 ไร่ ห่างจากหมู่บ้านเดิม 25 กิโลเมตร ดังนั้นสภาพความเป็นหมู่บ้านที่เคยเชื่อมติดต่อกันระหว่างบ้านปากนาสวนกับบ้านปลายนาสวนได้แยกออกจากกันโดยสิ้นเชิงและยังมีพื้นที่ของตำบลด่านแม่แฉลบที่บ้านดงเสลาคั่นระหว่างกันอีกด้วย

          ตำบลบ้านนาสวน จากการสำรวจข้อมูลโดยการใช้แผนที่เดิมๆ มีประชากร 290 ครัวเรือน โดยแบ่งกลุ่มสำหรับการจัดกิจกรรมของหมู่บ้านออกเป็น 5 กลุ่ม คือ กลุ่มเหนือวัด โดยนับบริเวณการตั้งบ้านเรือนอยู่ทางด้านทิศเหนือของวัดปลายนาสวนจนถึงบ้านสุดท้าย มี 82 ครัวเรือน กลุ่มใต้วัดจะเป็นกลุ่มที่อยู่ทางด้านทิศใต้ของวัดปลายนาสวนจนถึงสะพานข้ามไปกลุ่มของบ้านองจุ ลงทางใต้จะเชื่อมต่อกับกลุ่มแพและกลุ่มบ้านไตรรงค์ มีครัวเรือน 40 ครัวเรือน กลุ่มบ้านองจุ ตั้งแต่ข้ามสะพานบ้านปลายนาสวนถึงวัดถ้ำองจุ ในกลุ่มนี้จะมีชาวบ้านดั้งเดิมที่จะอยู่ตอนล่างและกลุ่มองจุใหม่ที่อยู่ตอนบน กลุ่มนี้เป็นกลุ่มคนที่ได้อพยพขึ้นไปซื้อที่ดินบ้านองจุและปฏิเสธที่จะไปอยู่ในพื้นที่ที่รัฐจัดสรรให้ เนื่องจากเป็นการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตดั้งเดิมที่เคยอยู่กับกะเหรี่ยงด้วยกันและเป็นดินลูกรังไม่เหมาะในการทำการเกษตรมี 102 ครัวเรือน กลุ่มไตรรงค์ กลุ่มนี้เป็นกลุ่มคนกะเหรี่ยงบ้านปากนาสวนที่ได้อพยพไปอยู่ในพื้นที่อื่นเช่นเดียวกับคนกลุ่มบ้านองจุแต่เป็นคนกลุ่มใหญ่จึงได้รวมกันตั้งหมู่บ้านใหม่ขึ้นมาชื่อว่า บ้านไตรรงค์ภายหลังปี พ.ศ. 2523 แต่ทั้งนี้บริเวณดังกล่าวได้เคยใช้เป็นที่เลี้ยงสัตว์และทำไร่ของชาวบ้านนาสวนมาก่อน มีครัวเรือน 38 ครัวเรือน กลุ่มแพ คนกลุ่มนี้เป็นคนที่อื่นซึ่งมาจากทางจังหวัดในภาคเหนือและภาคอีสานที่เคยประกอบอาชีพในการหาปลาและเลี้ยงปลาจากเขื่อนต่างๆ มาก่อนบริเวณที่ตั้งของแพเป็นบริเวณบ้านปลายนาสวนตอนล่าง บ้านมะค่าและบ้านปากนาสวนที่ถูกน้ำท่วมมีครัวเรือน 51 ครัวเรือน

          เหตุการณ์สำคัญในชุมชน

          เหตุการณ์ที่น่าหวาดกลัวของคนในท้องถิ่น คือ เหตุการณ์เศรตกถ้ำองจุ คนใมชนได้เล่าว่าเมื่อหลายสิบปีก่อนได้มีเณรรูปหนึ่งได้ไปนั่งสมาธิและปฏิบัติธรรมแล้วเณรก็ได้ไปเดินพลัดตกหลุมในถ้ำองจุที่มีความมืดและคลามลึกประมาณ 13 เมตร จากเหตุการณ์ครั้งนั้นชาวบ้านทำให้ชาวบ้านกลัวและไม่กล้าที่จะไปบริเวณนั้น

          เรื่องราวที่รู้สึกประทับใจและภูมิใจของคนในท้องถิ่น คือ ผู้ใหญ่บ้านกับกลุ่มชาวบ้านในท้องถิ่นได้วางแผนการพัฒนาร่วมกันจัดสร้างวิสาหกิจชุมชน เพื่อสร้างความยั่งยืนในด้านเศรษฐกิจชุมชนไปพร้อมๆ กับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสืบสานวัฒนธรรมท้องถิ่น โดยนำเสนออัตลักษณ์ท้องถิ่นที่งดงามสู่สายตาภายนอก ผ่านกิจกรรมและผลิตภัณฑ์ชุมชนตลอดจนแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรและวัฒนธรรมภายใต้การบริหารจัดการโดยคนในท้องถิ่นเอง และได้พัฒนาผลิตผลทางการเกษตรที่มีเป็นจำนวนมากเพื่อเป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับสินค้า สร้างรายได้ให้กับชาวบ้านได้อย่างเพรยงพอต่อการดำรงชีวิตของชาวบ้านอีกหลายชนิด เช่น งาอินทรีย์คั่วสำหรับโรยข้าว น้ำมันงาพริกกะเหรี่ยงอินทรีย์ตากแห้ง พริกกะเหรี่ยงอินทรีย์ป่นผักชนิดต่างๆ ที่ปลูกสำหรับส่งไปจำหน่ายให้แก่ลูกค้าทั้งแบบขายปลีกด้วยตัวเองและขายส่ง

          ศูนย์รวมจิตใจของชุมชน

          วัดถ้ำองจุ เป็นศูนย์รวมทางด้านจิตใจของชาวกะเหรี่ยงในจังหวัดกาญจนบุรี สุพรรณบุรี ราชบุรี อุทัยธานี ตากและกะเหรี่ยงในพม่า ในถ้ำจะมีหลวงพ่อใหญ่พระพุทธรูปปางมารศรีวิชัยขนาดใหญ่ประดิษฐานอยู่ซึ่งเป็นสิ่งศักดิ์ดั้งเดิมที่อยู่คู่กับชาวบ้านนาสวนและเป็นสิ่งที่บ่งบอกถึงความเป็นมาของชุมชนแห่งนี้ในทุกปีของวันขึ้น 15 ค่ำเดือน 5 จะมีงานประจำปีที่ชุมชนชาวกะเหรี่ยงจะมาร่วมงานเพื่อเป็นสิริมงคลให้กับตนเอง

 

          เอกลักษณ์ของชุมชน

          เอกลักษณ์ภาษาเขียน กะเหรี่ยงใช้อักษรของมอญเป็นตัวหนังสือเขียนซึ่งมีพยัญชนะ 36 ตัว สระ 35 ตัว ลักษณะตัวหนังสือจะกลม ภาษาเขียนส่วนใหญ่จะใช้เรียนกันที่สัดในช่วงของการบรรพชาอุปสมบท ปัจจุบันจำนวนผู้ที่สามารถเขียนตัวหนังสือได้มีจำนวนน้อยมากและวัดซึ่งเดิมเป็นสถานที่สำหรับการเรียนหนังสือภาษากะเหรี่ยงนั้นไม่มีอีกแล้ว เนื่องจากพระภิกษุที่เข้ามาจำพรรษาส่วนใหญ่เป็นบุคคลภายนอกจึงไม่มีการสานต่อการอ่านเขียนภาษากะเหรี่ยง

          ภูมิปัญญาของชุมชน

          ภูมิปัญญาท้องถิ่นเรื่องการทอผ้า การทอผ้าจะเริ่มจากการปลูกฝ้ายเก็บดอกฝ้ายที่มีคุณภาพดีไว้ตากให้แห้งมาเข้าหีบปั่นเอาเมล็ดฝ้ายออกตากไว้อีกรอบแล้วจึงมาปั่นให้เป็นเส้นเก็บไว้ย้อมสีตามที่ต้องการ เมื่อถึงเวลาทอจะต้องนำด้ายมาเดินตามแบบซึ่งแบบขึ้นด้ายจะใช้ไม้ไผ่นวลมาเจาะให้เป็นรูและใช้ไม้ที่เหลากลมใส่ตามรูที่เจาะไว้จากนั้นจึงขั้นด้ายจนเสร็จวางยังจุดที่ช้ำหรับการทอผ้า โดยปกติทำที่พื้นด้านหัวสอดร้อยผูกไว้ที่ฝาด้านท้ายมีหนังสัตว์นั่งพิงช่วยให้ด้าย ทั้งหมดตึงและมีไม้สำหรับเหยียดขายันไว้อีกแรงหนึ่งผ้าทอพื้นบ้านลายกะเหรี่ยง เป็นผ้าทอที่เอกลักษณ์เฉพาะตัวที่มีความสวยงาม และบ่งบอกถึงประเพณี วัฒนธรรม ความเป็นท้องถิ่นของชุมชนแต่นับวันผู้ที่มีความรู้ในการทอผ้ากะเหรี่ยงมีน้อยลงทุกทีอาจเป็นเพราะวัฒนธรรมจากภายนอกได้เข้ามีบทบาทสำคัญแทนและผ้าที่ทอต้องใช้เวลานาน การแต่งกายด้วยผ้ากะเหรี่ยงจึงเห็นกันอยู่น้อยมากส่วนใหญ่จะแต่งกันเฉพาะงานพิธีการ งานบุญต่างๆ เท่านั้น ผ้าทอมี 6 ลายด้วยกัน ได้แก่ ลายจุ่งคู้จุ่งได้ ลายเกี๊ยะลิ๊ ลายเปาะ ลายย้าคุ้งมิ้ ลายเซ่อโคร่ว ลายโท่ว ซึ่งในปัจจุบันนี้ก็ยังมีการทอผ้ากันอยู่บ้างแต่ส่วนใหญ่มักจะเป็นผู้สูงอายุแล้ว

เอกสารอ้างอิง

บุญช่วย  ศรีสวัสดิ์, สัมภาษณ์ เมื่อวันที่ 3 กันยายน 2566.

แผนที่แสดงที่ตั้งตำบลนาสวน. (2565). ที่ตั้งและอาณาเขต. ออนไลน์.

สืบค้นจาก http://www.nasuan.go.th/pages/content/162. เข้าถึงเมื่อวันที่ 25 ตุลาคม  2566.

พิสิทธิ์ ยั้งประยุทธ์, สัมภาษณ์ เมื่อวันที่ 3 กันยายน 2566.

ศูนย์ข้อมูลกาลางวัฒนธรรม. (2564). ศูนย์รวมจิตใจของชุมชน. ออนไลน์.

 สืบค้นได้จาก http://www.m-culture.in.th/album/.  เข้าถึงเมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2566.

ศูนย์บริการและถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตรประจำตำบลนาสวน. (2562). ภูมิปัญญาของชุมชน. ออนไลน์.

          สืบค้นได้จาก http://sisawat.kanchanaburi.doae.go.th/.  เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2566.

สุวัช ปฐวีพนาสณฑ์, สัมภาษณ์  เมื่อวันที่ 9 กันยายน 2566.

สถิติการบริการด้านการทะเบียนราษฎร. (2566). กลุ่มคนที่อาศัยอยู่. ออนไลน์.

          สืบค้นได้จาก http://stat.bora.dopa.go.th/.  เข้าถึงเมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2566.

สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดกาญจนบุรี. (2564). เอกลักษณ์ของชุมชน. ออนไลน์.

          สืบค้นได้จาก http://wikicommunity.sac.or.th/community/.  G-hk57’g,njv;yomuj 25 96]k8, 2566.

 

ถูกใจบทความนี้? แชร์ต่อให้เพื่อน: