ไอคอนบทความ มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นตำบลปากแพรก


วันที่เพิ่มข้อมูล : 08-09-2026 23:56:47 แก้ไขข้อมูลล่าสุด : 08-09-2026 23:56:47 อ่านแล้ว 70 ครั้ง
แชร์บทความ: Facebook LINE

          ชุมชนปากแพรกหรือชุมชนบ้านเหนือ เป็นชุมชนเมืองที่เก่าแก่ที่สุดของกาญจนบุรี ตั้งอยู่ริมกำแพงเมืองกาญจนบุรี ใกล้พระบรมราชานุสาวรีย์ พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นชุมชนเก่าแก่กว่า 180 ปี เริ่มก่อตั้งขึ้นในยุคสร้างเมืองกาญจนบุรีใหม่ ในสมัยสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 เมื่อรวมปี พ.ศ. 2374 โดยมีชาวจีนและญวนได้มาตั้งรกราก เพื่อทำการค้าในครั้งนั้นชุมชนปากแพรกนี้ มีเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ท้องถิ่นครั้งสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 อีกทั้งยังเป็นสถานที่ที่เป็นภูมิหลังของบุคคลสำคัญ และเป็นถนนคอนกรีต

          สายแรกของเมืองกาญจนบุรีอีกด้วย อาคารบ้านเรือนที่พักอาศัยก่อสร้างด้วยภูมิปัญญาของคนรุ่นก่อน โดยยังคงสภาพเดิมไว้ค่อนข้างมากมีสถาปัตยกรรมที่เป็นเอกลักษณ์ในรูปแบบตะวันออกผสมตะวันตกที่สร้างขึ้นในยุครัชกาลที่ 4 เป็นต้นมา

          ที่มาของชื่อชุมชน

          ตำบลปากแพรก อำเภอเมืองกาญจนบุรี ได้ก่อตั้งขึ้นจากการแยกพื้นที่หมู่ 10, 11, 12 ของตำบลบ้านเหนือ และหมู่ที่ 3, 4, 5, 7, 8 ของตำบลบ้านใต้จัดตั้งเป็นตำบลขึ้นอีกตำบลหนึ่ง ขนามนามว่า “ตำบลปากแพรก” ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2481 โดยให้มีผลตั้งแต่วันที่ 5 ธันวาคม ปีเดียวกัน คำว่าปากแพรกเพี้ยนมาจากภาจีนว่าปากเผ้ก ซึ่งแปลว่าทางแยกอาณาเขตใกล้เคียง คือ ทิศเหนือ ติดกับ ตำบลบ้านเพิง อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช ทิศใต้ ติดกับ แม่น้ำปากพนัง ทิศตะวันออก ติดกับ ตำบลท่าพญา และตำบลขนาบนาก อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช ทิศตะวันตก ติดกับ แม่น้ำปากพนัง

          สถานที่สำคัญของชุมชน

          วัดเขาเม็งอมรเมศร์เป็นสถานที่เก่าแก่แต่ก่อนสมัยโบราณมีการกล่าวขานกันมาว่า วัดนี้แต่เดิมเป็นสถานที่ ที่ใช้เป็นหอสังเกตการณ์ข้าศึกและยังค้นพบโบราณสถานเก่าแก่ที่อยู่ในสมัยอยุธยาอีกหลายอย่าง วัดแห่งนี้เดิมมีเก๋งจีน สิงห์จีน 2 ตัว พร้อม พร้อมอักขระภาษาจีนและสถูปเจดีย์แบบจีน ตั้งอยู่บนยอดเขามีผู้มาค้นพบราวปลายรัชกาลที่ 2 ซึ่งคาดว่าน่าจะเป็นชาวจีนหราวญวนมาสร้างไว้ต่อมาได้มีการสร้างอาคารครอบเก๋งจีน และได้สร้างมณฑปบนยอดเขาเม็ง ภายในมณฑปมีพระพุทธรูปปางเลไลย์องค์ใหญ่ให้พุทธศาสนิกชนได้สักการะ เมื่อขึ้นไปอยู่บนเขาเม็งแห่งนี้จะมองเห็นวิวทิวทัศน์ที่สวยงามของบริเวณโดยรอบเต็มไปด้วยภูเขาที่มีป่าไม้อุดมสมบูรณ์มีทางเดินบันไดด้านหน้าทางขึ้นเขา

          ตำนานของชุมชน

          วัดเขาตองสถานที่ตั้ง หมู่ 9 (บ้านเขาตองพัฒนา) ถนนเลี่ยงเมือง อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรีห่างจากตัวเมือง 3 กิโลเมตร ลักษณะเด่นของวัดเขาตอง นอกจากสถานที่ตั้งที่อยู่บนภูเขาเด่นสง่าแล้ว ยังใช้ศิลาแลงในการสร้างกำแพงวัด เป็นที่สะดุดตาแก่ผู้พบเห็นมีคำบอกเล่าจากผู้เฒ่า ผู้แก่ ว่าเขาตองแห่งนี้ คือ เมืองลับแล วันดีคืนดีจะได้ยินเสียงประโคมดนตรีและแสงสีจากยอดเขาบ้างก็กล่าวว่าเคยมีเด็กเลี้ยงวัวหายไปค้นหาเท่าไหร่ก็ไม่พบ เมื่อเวลาผ่านไปเด็กเลี้ยงวัวกลับมาเล่าว่าได้หลงเข้าไปในเมืองที่งดงาทมาก ตำนานเมืองลับแลจึงเป็นเรื่องเล่าขนาจนถึงทุกวันนี้

 

          บุคคลสำคัญ

          คุณทศม เรือนพยุงศักดิ์ ลงพื้นที่เพื่อติดตามและให้กำลังใจการดำเนินงานโรงครัวชุมชนของหมู่ที่ 5 ตำบลปากแพรก ที่ได้ร่วมกันตั้งโรงครัวชุมชนหมู่บ้านละ 1 โรงครัว เพื่อทำอาหารปรุงสุกใหม่ให้แก่พี่น้องประชาชนในหมู่บ้านที่ได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด – 19 ในเขต ตำบลปากแพรก ทั้ง 101 หมู่บ้าน วันละ 100 กล่อง เป็นเวลา 30 วัน รวมจำนวนทั้งสิ้น 300,000 กล่อง โดยจิตอาสาทั้งเด็กและผู้ใหญ่มาร่วมกันเตรียมและปรุงอาหารซึ่ง นายทศม เรืองพยุงศักดิ์ กำนัยตำบลปากแพรก กล่าวว่า การจัดตั้งโรงครัวได้เน้นมาตรการการป้องกันการแพร่ระบาดโรคโควิด-19 อย่างเข้มงวดรวมไปถึงเรื่องการควบคุมความสะอาดและปลอดภัยของอาหารเป็นหลักซึ่งได้รับความร่วมแรงร่วมใจจากประชาชน ร้านค้า และเยาวชน ในพื้นที่มาร่วมกันปรุงอาหารและนำสิ่งของมาร่วมบริจาค ซึ่งมั่นใจว่าเพียงพอในการทำอาหารแจกจ่ายครบ 30 วัน แน่นอน โดยหลักจากปรุงอาหารเสร็จก็จะมีอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านมารับอาหารกล่องที่โรคครัวเพื่อนำไปจัดส่งให้แก่ประชาชนถึงบ้านต่อไป

          คุณสิริกร ลิ้มสุวรรณ ศิษย์เก่าคณะนิติศาสตร์ (รุ่นที่ 9) มหาวิทยาลัยรังสิตเล่าให้ฟังว่าในชีวิตเขาผูกพันกับธรรมชาติ ชุมชน และท้องถิ่น ตรงนี้ทำให้เขาตัดสินใจเลือกเรียกกฎหมายเพื่อวันหนึ่งจะได้นำความรู้ไปช่วยเหลือผู้อื่นและคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต คือสถาบันการศึกษาที่เขาตัดสินใจเดินเข้ามาศึกษาโดยที่เขาได้เห็นโครงการเพื่อสังคม การอนุรักษ์และสิ่งแวดล้อมต่างๆ ที่ทางมหาวิทยาลัยดำเนินตลอดมา

 

          ภูมิปัญญา ประเพณี วัฒนธรรม

          เทศบาลเมืองปากแพรก จัดงานประเพณีสงกรานต์ ประจำปี 2566 และหลายพื้นที่ในจังหวัดกาญจนบุรี จัดกิจกรรมเล่นสาดน้ำสงกรานต์วันไหลของจังหวัดกาญจนบุรีกันอย่างคึกคักที่วัดอุดมมงคล (เขาน้อย) อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี นายปราโมทย์ อุ่นจิตสกุล นายกเทศบาล หัวหน้าส่วนราชการ พนักงานเทศบาล ประชาชนในเขตเทศบาลปากแพรกร่วมงาน เพื่อสืบสานวัฒนธรรมประเพณีอันดีงามของท้องถิ่นจึงได้พิธีทำบุญตัดบาตรข้าวสารอาหารแห้ง การสงน้ำพระพุทธรูป รดน้ำขอพระผู้สูงอายุ การแสดงศิลปวัฒนธรรม การแข่งขันกีฬาพื้นบ้าน กีฬาผู้สูงอายุ การประกวดตำส้มตำ กิจกรรมรำวงย้อนยุค

รายการอ้างอิง

เว็บมหาวิทยาลัยรังสิต Rangsit university. (2566). คุณสิริ ลิ้มสุวรรณ. ออนไลน์ สืบค้นเมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2566. สืบค้นจาก : https://www2.rsu.ac.th/News/agricultural-lnnovation-Sirikorm-Limsuwan.

เทศบาลเมืองปากแพรก pakpraek Town Municiparity. (2566). วัดเขาตอง. ออนไลน์ สืบค้นเมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2566. สืบค้นจาก : http://pakprake.go.th/public/list/data/detail/id/2879/page/1.

สำนักข่าวการประชาสัมพันธ์. (2566). ประเพณีสงกรานต์ตำบลปากแพรก. ออนไลน์ สืบค้นเมื่อ 19 ตุลาคม 2566. สืบค้นจาก : http://thainews.prd.go.th/th/news/detail/TCATG.

Google Map. (2566). แผนที่แสดงอาณาเขตของตำบลปากแพรก. ออนไลน์ สืบค้นเมื่อ 19 ตุลาคม 2566. สืบค้นจาก : http://www.google.co.th/maps/place/

Thailand Touruism Directory. (2566). วัดเขาเม็งอมรเมศร์. ออนไลน์ สืบค้นเมื่อ 19 ตุลาคม 2566. สืบค้นจาก : http://thailandtoury.go.th/attraction/102949.

 

ถูกใจบทความนี้? แชร์ต่อให้เพื่อน: