ไอคอนบทความ มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นละแวกไผ่ขวางสนามชัย


วันที่เพิ่มข้อมูล : 2026-11-09 06:48:25 แก้ไขข้อมูลล่าสุด : 2026-11-09 06:48:25 อ่านแล้ว 1 ครั้ง
แชร์บทความ: Facebook LINE

          ประวัติความเป็นมาการรวมตัวของชาวบ้านในอดีตที่ต้องการงานจึงรวมตัวกันที่ตำบลไผ่ขวางหลักฐานทางประวัติศาสตร์และโบราณคดีคือ เจดีย์ทหารนิรนาม อาณาเขต รวมมาจากตำบลไผ่ขวางและตำบลสนามชัยที่มาของชื่อท้องถิ่นละแวกไผ่ขวางสนามชัยเมื่อก่อนได้มีต้นไผ่ขวางทางเดินจึงเรียกกันว่าไผ่ขวางส่วนสนามชัยได้มาจากมีเจดีย์ที่สร้างในสมัยสงคราม หลักฐานที่มีการรวมตัวของผู้คนที่มีความคิดเดียวกันจนเกิดเป็นตลาดไผ่ขวางสนามชัยขึ้นมา หลักฐานทางโบราณคดีที่พบในท้องถิ่นเจดีย์ทหารนิรนาม เชื้อสายของคนในท้องถิ่น คนส่วนใหญ่นั้นเป็นคนในพื้นที่ตั้งแต่เดิมแต่จะมีคนจากอยุธยาเข้ามาบ้างเป็นส่วนน้อยจุดเริ่มต้นและจุดศูนย์กลางของชุมชน จุดเริ่มต้นและจุดศูนย์กลางคือโรงสีที่เป็นสถานที่ทำงานของคนในชุมชนเหตุการณ์ในความทรงจำร่วมของคนในท้องถิ่น ละแวกนี้นั้นมีอุบัติเหตุขึ้นบ่อยครั้งทำให้ในชุมชนเกิดความกลัวการสัญจรและการใช้ถนน ศูนย์รวมจิตใจของคนในท้องถิ่นอยู่ที่วัดไผ่ขวางและวัดบ้านรางกะทุ่มเป็นสถานที่โด่งดังที่มักมีพิธีกรรมบ่อยๆ

          ประวัติความเป็นมา

          ละแวกไผ่ขวางสนามชัย ตั้งอยู่ตำบลไผ่ขวางและตำบลสนามชัย อำเภอเมือง จังหวัดสุพรรณบุรี โดยเมื่อก่อนพื้นที่ในแถบนี้ส่วนใหญ่เป็นผ่าไผ่ทำให้การเดินทางลำบากจึงต้องพยายามตัดไผ่ที่ขวางทางเดินออกไป จึงเรียกชื่อตำบลตามวิถีของชาวบ้านสมัยก่อนว่า “ไผ่ขวาง”

          หลักฐานประวัติศาสตร์และโบราณคดี

          เจดีย์ทหารนิรนามตั้งอยู่ในวัดสนามชัย กรมศิลปากรคาดว่าเจดีย์ถูกสร้างในปี พ.ศ. 1746 และถูกสร้างทับกันมาอย่างน้อย 2 ครั้งตั้งแต่สมัยทวารวดี สมัยอู่ทอง และสมัยอยุธยา เจดีย์ทหารนิรนามมีอายุประมาณ 710 ปี

          อาณาเขตชุมชน

          ตั้งอยู่ระหว่างตำบลไผ่ขวางและสนามชัย อำเภอเมือง จังหวัดสุพรรณบุรี กินพื้นที่ด้านบนของตำบลไผ่ขวางและด้านล่างจะกินพื้นที่ของตำบลสนามชัยมีคลองไผ่ขวางไหลผ่านพาดทั้งสองตำบล

          ที่มาของชื่อท้องถิ่น

          ชื่อชุมชนได้มาจากตลาดที่อยู่ในตำบล 2 ตำบล คือสนามชัยกับไผ่ขวาง สนามชัยชื่อตั้งตามมาจากวัดสนามชัยซึ่งเป็นวัดที่เก่าแก่ สร้างตั้งแต่สมัยอยุธยาตอนปลายประมาณปี พ.ศ.1700-1800 ตำบลไผ่ขวางตั้งมาจากการเดินทางของคนสมัยก่อนจะพบเจอต้นไผ่ขวางขึ้นขวางทางเดินอยู่ก็เลยตั้งชื่อตำบลตามต้นไม้ที่คนสมัยก่อนได้พบเจอนั้นเองส่วนชื่อละแวกเกิดมาจากการรวมตัวค้าขายในตำบลใกล้เคียงกันซึ่งจะเปลี่ยนที่ไปตามวันที่ขาย จันทร์ พุธ เสาร์ จะเปิดขายที่ไผ่ขวาง อังคาร อาทิตย์ จะขายที่สนามชัย ทำให้เกิดการรวมตัวของผู้คนจนมีการค้าขายต่างเกิดขึ้น

หลักฐานทางโบราณคดีที่พบในท้องถิ่น

          เจดีย์ทหารนิรนาม ตั้งอยู่ในวัดสนามชัย กรมศิลปากรคาดว่าเจดีย์นี้ถูกสร้างในปี พ.ศ.1746 และถูกสร้างทับกันมาอย่างน้อย 2 ครั้งตั้งแต่สมัยทวารวดี สมัยอู่ทองและสมัยอยุธยา เจดีย์ทหารนิรนามมีอายุประมาณ 710 ปี มีลักษณะเป็นเจดีย์ขนาดใหญ่ทรง 16 เหลี่ยม กว้างด้านละ 48 เมตร ยาวด้านละ 62 เมตร ปัจจุบันเจดีย์แห่งนี้เหลือเพียงแค่ฐานด้านล่างเพียงเท่านั้น ชื่อเจดีย์นั้นได้มาจากที่ศิลปากรได้ค้นพบกระดูกคนเป็นจำนวนมากเชื่อว่าเป็นสถานที่ ที่เก็บกระดูกทหารที่ตายจากการรบกับพม่า

ภาพที่ : ด้านหน้าของเจดีย์ทหารนิรนาม

 

          เชื้อสายของคนในท้องถิ่น

          เมื่อประมาณ พ.ศ.2500 ยังไม่มีการรวมกลุ่มของผู้คน ไม่มีการมาอาศัยอยู่ใกล้เคียงกัน ผู้คนบริเวณแถบนี้จะอยู่อาศัยแบบกระจัดกระจาย ต่อมาในประมาณปี พ.ศ.2520 ได้มีการจัดตั้งโรงสีข้าวภายในตำบลไผ่ขวางทำให้เกิดการรวมตัวกันของคนที่ต้องการหางานทำ โดยผู้คนส่วนมากมักมาจากจังหวัดที่ใกล้เคียงกัน คือ จังหวัดอยุธยา และจังหวัดอ่างทอง และอำเภอใกล้เคียง คือ อำเภอบางปลาม้า และอำเภอศรีประจันทร์ เมื่อมีผู้คนมาอยู่อาศัยกันมากขึ้นจึงทำให้เกิดการค้าขายภายในชุมชนจนเกิดเป็นตลาดละแวกไผ่ขวางสนามชัยขึ้นมา

"ลุงเป็นคนจากฝั่งแทบอยุธยาเลยไผ่ขวางไปหน่อยก็

เจออยุธยาบ้านเกิดแล้ว เมื่อก่อนพ่อแม่ลุงเคยอยู่อยุธยามา

ก่อน แต่ต้องย้ายมาหางานทำที่สุพรรณเพราะได้ข่าวว่าที่นี่มี

งานให้ทำเยอะ จึงพากันมาลงหลักปักฐานกันแถวนี้ พอมารุ่น

ลุงเองก็เรียนแล้วทำงานที่สุพรรณนี่เลย ไม่ได้กลับไปอยุธยา

แล้วแต่ก็มีแวะๆ ไปหาญาติที่นั้นบ้าง"

(สัมภาษณ์นายวิชัย กลิ่นมาลา)

วันที่ 15 ตุลาคม 2565

จุดเริ่มต้นและจุดศูนย์กลางของชุมชน

          แต่เดิมจุดศูนย์กลางของชุมชนอยู่ที่โรงสีทางตะวันออกเฉียงใต้ของชุมชน ไม่มีใครรู้ชื่อที่แน่ชัดของโรงสีนี้แต่ผู้คนในชุมชนเรียกโรงสีนี้ว่า "โรงสีเก่า" เป็นที่รู้จักเพราะเคยเป็นธุรกิจโรงสีของครอบครัว "ตูน บอดี้สแลม" อยู่ใกล้กับตลาดนัดเมื่อเวลาผ่านไปนานหลายปี เทคโนโลยีและความนิยมในสิ่งใหม่ ๆ ก็เข้ามาทำให้โรงสีข้าวต้องปิดตัวลงประมาณปี พ.ศ. 2535 ทำให้จุดศูนย์กลางของชุมชนเหลืออยู่ที่เดียว คือ ตลาดนัดละแวกไผ่ขวางสนามชัยอยู่แถบทางตะวันออกของชุมชนมีทั้งหมด 4 ที่ ซึ่งจะเปิดแต่ละที่ตามแต่ละวันของสัปดาห์ วันจันทร์ พุทธ ศุกร์ และเสาร์ จะเปิดที่ตำบลไผ่ขวาง วันอังคาร พฤหัสบดี และวันอาทิตย์ จะเปิดที่ตำบลสนามชัย

                             "แถวนี้เดิมไม่ค่อยมีอะไร มีแต่ทุ่งนาสุดลูกหูลูกตา

กับโรงสีโรงหนึ่ง ลุงก็ไม่รู้หรอกนะว่าโรงสีนี้ชื่อว่าอะไรเพราะ

ปิดตัวไปตั้งแต่สมัยรุ่นแม่ของลุงแล้ว แต่เคยได้ยินแม่เล่าว่าคน

สมัยก่อนไม่มีงานไม่มีเงินก็มาสมัครทำงานที่นี่ทั้งชายและ

หญิง"

(สัมภาษณ์นายณรงค์ ยิ่งยงวรชัย)

15 ตุลาคม 2565

เหตุการณ์ในความทรงจำร่วมของคนในท้องถิ่น

          เรื่องราวที่ทำให้คนในท้องถิ่นภาคภูมิใจ คือ ในทุก ๆ ปีคนในชุมชนจะช่วยกันจัดงานตามประเพณีต่าง ๆ เช่น ในวันลอยกระทงจะจัดงานที่โรงเรียนบ้านรางกะทุ่ม หนึ่งในโรงเรียนในชุมชนองค์การบริหารส่วนตำบลและทางโรงเรียนช่วยกันจัดงานและจัดทำการแสดง เพื่อให้คนที่อยูในชุมชนสนุกสนานและเพลิดเพลินกับประเพณีนั้น ๆ เหตุการณ์ที่คนในท้องถิ่นภาคภูมิใจ คือ การจัดการแข่งขันเรือยาวและเรือยนต์ในปี พ.ศ.2557 เป็นการแข่งขันครั้งแรกและครั้งเดียวของชุมชน โดยนำเรือยาวและเรือยนต์มาแข่งในคลองไผ่ขวาง เป็นเหตุการณ์ที่ประทับและภูมิใจเพราะการแข่งขันในครั้งนี้ไม่ได้เน้นการเอาชนะแต่เน้นความสนุกสนานของคนที่เข้ามาแข่งขัน และการให้กำลังใจของกองเชียร์ ปัจจุบันไม่มีการจัดการแข่งขันแข่งเรือแล้ว เหตุการณ์ที่น่าหวาดกลัวของคนในชุมชนนี้ คือ การที่มีอุบัติเหตุบ่อยครั้งในช่วงเทศกาลทั้งบาดเจ็บสาหัสและเสียชีวิตคนในชุมชนคิดว่าในอดีตที่แห่งนี้นั้นอันตรายเนื่องจากมีรถที่ชอบตัดหน้า หรือเด็กแว่นที่ชอบแข่งรถกันทำให้เวลากลางคืนชาวบ้านจะไม่ค่อยออกจากบ้านกันเพราะกลัวว่าจะเกิดอุบัติเหตุขึ้น ปัจจุบันไม่ค่อยมีแล้วเนื่องจากคนในชุมชนใส่ใจและรู้จักป้องกันอุบัติเหตุมากขึ้น

"ตอนยายยังเด็กจนมาถึงอายุปูนนี้ก็ 65 ปีแล้ว ไอ่ถนน

ตรงเลียบข้างคลองมีแต่คนรถชนกันตาย ช่วงวันหยุดหรือวันออก

พรรษาอะไรก็ตามแต่ก็มีคนเจ็บคนป่วยกันเยอะ หลังๆมาเวลา

เทศกาลดำรวจเขาก็มาไล่ไม่ให้จัดงานตามถนน เลยไม่ค่อยมี

อุบัติเหตุเกิดขึ้นเท่าไหร่แล้ว"

(สัมภาษณ์นางชอุ่ม กันตะวงษ์)

16 ตุลาคม 2565

          ศูนย์รวมจิตใจของคนในท้องถิ่น

ศูนย์รวมจิตใจของคนในชุมชนละแวกไผ่ขวางสนามชัยมี 2 ที่ คือ วัดไผ่ขวาง และวัดบ้านรางกระทุ่ม วัดไผ่ขวางเป็นวัดที่เก่าแก่ที่สุดมียังมีคนใช้งานในชุมชนนี้ คนในชุมชนประมาณ 40 - 50 ปีที่แล้วจะมาฝากลูกและหลานเรียนที่วัดแห่งนี้ เพราะเมื่อก่อนยังไม่มีโรงเรียนตั้งในชุมชน อีกทั้งยังเป็นสถานที่ที่ทำพิธีกรรมทางศาสนาพุทธจึงทำให้สถานที่แห่งนี้เป็นที่น่าเคารพของคนในชุมชน วัดบ้านรางกะทุ่ม เป็นวัดที่สร้างขึ้นมาใหม่เพื่อความสะดวกในการทำพิธีกรรมและกิจกรรมบางอย่างในชมชน ในปัจจุบันส่วนมากแล้วพิธีกรรมทางศาสนาจะเกิดขึ้นที่นี่ เพราะเป็นสถานที่ใหม่มีสิ่งอำนวยความสะดวกมากกว่าวัดไผ่ขวาง วัดบ้านรางกะทุ่มหรือวัดธรรมมงคลก่อตั้งในปี 2511 เดิมวัดนี้ใช้ชื่อว่า "วัดใหม่เจริญราษฎร์" แล้วค่อยเปลี่ยนมาใช้วัดธรรมมงคล มีชาวบ้านกลุ่มหนึ่งในพื้นที่ได้ทำเรื่องขอสร้างวัดเพื่อเป็นที่พักให้พระและภิกษุสงฆ์ด้วยความเห็นชอบของมหาเถรสมาคมกระทรวงศึกษาธิการจึงประกาศเป็นวัดขึ้นมาในปี พ.ศ.2516

รายการอ้างอิง

 ชอุ่ม กันตะวงษ์, สัมภาษณ์เมื่อ 15 ตุลาคม 2565.

ณรงค์ ยิ่งยงวรชัย, สัมภาษณ์เมื่อ 15 ตุลาคม 2565.

ที่ทำการตำบลไผ่ขวาง. (25559). Phaikwang talk ประวัติตำบลไผ่ขวาง. ค้นเมื่อ ตุลาคม 05, 2565, จาก http://www.phaikhwang.go.th/index.php?options-content&mode-cate&id=1

วิชัย กลิ่นมาลา, สัมภาษณ์เมื่อ 15 ตุลาคม 2565.

ศูนย์ข้อมูลสารสนเทศคณะสงฆ์. (2561). วัดไผ่ขวาง. ค้นเมื่อ ตุลาคม 05, 2565,

จาก https:/www.sangha14.org/index.php?url=temple&id=528

Nongnoi. (2562). วัดสนามชัย Wat Sanam Chai. ค้นเมื่อ ตุลาคม 05, 2565,

จาก http://www.suphan.biz/wadsanamchai.htm

 

ถูกใจบทความนี้? แชร์ต่อให้เพื่อน: