ไอคอนบทความ มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี การสวดพระมาลัยของชาวบ้านตำบลดอนแสลบ อำเภอห้วยกระเจา จังหวัดกาญจนบุรี


วันที่เพิ่มข้อมูล : 01-04-2026 22:41:29 แก้ไขข้อมูลล่าสุด : 01-04-2026 22:41:29 อ่านแล้ว 40 ครั้ง
แชร์บทความ: Facebook LINE

          ความเป็นมาและความเชื่อ การสวดพระมาลัยของชาวบ้านตำบลดอนแสลบ อำเภอห้วยกระเจา จังหวัดกาญจนบุรี เป็นประเพณีเกี่ยวกับวิถีชีวิตในเรื่องของการตาย การสวดพระมาลัยมี จุดมุ่งหมาย เพื่อการอยู่เป็นเพื่อนเจ้าภาพเมื่อพระสงฆ์ได้ทำการสวดพระอภิธรรมศพเสร็จสิ้นแล้วทำให้งานศพไม่เงียบเหงา เจ้าบ้านหรือญาติของผู้ตายไม่ต้องเศร้าโศกจนเกินไป หากจะนั่งหรือนอนกันเฉย ๆ จะทำให้งานศพเงียบเหงา หรือการเล่นการพนันจะไม่เหมาะสมจึงคิดหาวิธีที่ทำให้งานศพไม่เงียบเหงา โดยจัดให้มีการสวดพระมาลัยขึ้น

          ในการสวดพระมาลัยเริ่มต้นจากการตั้งวงมาเพื่ออ่านหนังสือพระมาลัย (เป็นกวีนิพนธ์ซึ่งร้อยกรองเพื่อการนี้โดยเฉพาะ) ส่วนใหญ่เป็นการประพันธ์แบบกาพย์กลอนในขั้นแรกนั้นการสวดพระมาลัยคงยึดเค้าเรื่องพระมาลัยจริงๆ ซึ่งเนื้อเรื่องมีดังนี้ พระมาลัย เป็นพระอรหันต์รูปหนึ่งมีฤทธิ์มากเคยไปโปรดสัตว์ในนรกและเทศน์สั่งสอนประชาชนทั่วไปให้ปฏิบัติดีเพื่อหลีกเลี่ยงนรก วันหนึ่งพระมาลัยรับดอกบัวจากชายยาจกคนหนึ่ง พระมาลัยนำดอกบัวไปบูชาพระเจดีย์จุฬามณีในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์และได้สนทนากับพระอินทร์และได้ถามพระอินทร์ถึงเรื่องการประกอบกรรมดี การบำเพ็ญกุศลต่างๆ ในที่สุดพระศรีอาริยเมตไตรยได้ร่วมสนทนาด้วย โดยไตร่ถามความเป็นไปของโลกมนุษย์ และพระศรีอารย์ได้เทศน์ให้พระมาลัยฟังว่า “พระองค์จะเสด็จมาประกาศศาสนาเมื่อศาสนาของพระพุทธองค์สิ้นสุดลง ๕๐๐๐ ปีแล้ว ผู้ที่จะเกิดในศาสนานี้ได้ต้องทำบุญฟังเทศน์มหาชาติคาถาพันจบได้ (ทั้ง ๑๓ กัณฑ์) เป็นต้น เมื่อหมดศาสนาของพระองค์จะเกิดกลียุคอายุคนทั้งโลกจะสั้นมากเพียง ๕ - ๑๐ ปี เท่านั้น ครั้นผ่านกลียุคจะเกิดความอุดมสมบูรณ์ทั่วไป ในระยะนี้เองที่พระศรีอารย์จะมาโปรดให้ทุกคนทำความดี พระมาลัยจึงนำมาเล่าให้ประชาชนทุกคนในชมพูทวีปฟัง

  

          กระบวนการและพิธีกรรม การสวดพระมาลัยเริ่มสวดตั้งแต่หัวค่ำเมื่อพระสงฆ์สวดพระอภิธรรมจบและกับวัดไปแล้ว ผู้ที่อยู่ในงานศพหรือคณะที่จะสวดพระมาลัยจะตั้งวงสวดต่อจนกระทั่งรุ่งเช้าจึงหยุดแต่เดิมผู้สวดในวงหนึ่งๆ มีจำนวน ๔ คน มีตาลปัตรบังหน้าทุกคน เป็นแม่ เพลง ๒ คน เรียก “แม่คู่” และอีก ๒ คน เรียก “คู่หู” แม่เพลงนั่งหันหลังให้โลงศพ ลูกคู่นั่ง หันข้างให้โลงศพ ลูกคู่มีหน้าที่ร้องรับการสวดของแม่เพลงแต่หากตอนใดที่แม่เพลงเห็นว่า สำคัญก็เปิดโอกาสให้ลุกคู่ออกท่าทางรำประกอบตอนนั้นด้วย การสวดบางตอนอาจมีการผสมโรงจากคนดูเพื่อความสนุกสนาน ส่วนเครื่องดนตรีน้อยวงที่จะมีส่วนใหญ่ใช้เสียงลูกคู่ทำเป็นเสียงประกอบต่างๆ ที่ต้องการบางวงจะมีเครื่องดนตรีประกอบ เช่น กลองรำมะนา และขลุ่ย ในระยะหลังการสวดพระมาลัยไม่ค่อยเป็นไปตามที่ปฏิบัติแต่เดิม ส่วนมากนิยมนั่งล้อมวงข้างหน้าศพจำนวนกี่คนก็ได้ ไม่จ ากัดว่าใครนั่งตำแหน่งไหน นั่งกันได้ตามสะดวก มีการผลัดกันร้องผลัดกันรับหรือไม่ก็ต่อกลอนกันทั้งวงไม่มีการใช้ตาลปัตรเหมือนแต่ก่อน

ภูมิปัญญา

นายพวน ศรีสนิท เลขที่ ๙๕/๑ หมู่ ๑ ตำบลดอนแสลบ อำเภอห้วยกระเจา จังหวัดกาญจนบุรี

 

ถูกใจบทความนี้? แชร์ต่อให้เพื่อน: