ไอคอนบทความ มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี ประวัติความเป็นมาอำเภอบ่อพลอย


วันที่เพิ่มข้อมูล : 01-04-2026 23:24:43 แก้ไขข้อมูลล่าสุด : 01-04-2026 23:24:43 อ่านแล้ว 78 ครั้ง
แชร์บทความ: Facebook LINE

          ความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่อำเภอบ่อพลอยในอดีตมีผลให้บริเวณนี้เป็นแหล่งที่มีการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ สภาพของภูมิประเทศเป็นภูเขาสลับที่ราบและมีลำน้ำธรรมชาติไหลผ่านเป็นปัจจัยสำคัญที่มนุษย์สมัยก่อนประวัติศาสตร์และสมัยต่อมาตั้งชุมชนอยู่ทั่วไป

 

          ชุมชนสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่สำคัญของอำเภอบ่อพลอยปรากฏในบริเวณดอนน้อย บ้านยางสูง ตำบลหลุมรังห่างจากตัวอำเภอบ่อพลอยไปทางเหนือประมาณ 20 กิโลเมตร การสำรวจของกรมศิลปากรเมื่อ พ.ศ. 2530 พบว่าสภาพชุมชนโบราณแห่งนี้มีลักษณะเป็นเนินดินขนาดใหญ่ พบเครื่องมือหินตระกูลควอร์ท เนื้อละเอียด เช่น หินฟลินต์ หินเชิร์ต หินคาลซิโดนี เครื่องมือหินที่พบมีลักษณะเป็นขวานหินกะเทาะที่ขัดฝนยังไม่เรียบร้อย หินสะเก็ดที่ใช้งานแล้ว และขวานหินขัด นอกจากนี้ยังพบเครื่องมือโลหะอีกจำนวนหนึ่งด้วย ชุมชนโบราณแห่งนี้อยู่ในรยุคหินใหม่ต่อเนื่องกับยุคโลหะ และมีอายุประมาณ 2,000 – 5,000 ปีมาแล้ว บ้านดอนน้อยอำเภอบ่อพลอยนับเป็นแหล่งผลิตเครื่องมือหินขนาดใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทยรวมทั้งเป็นแหล่งที่ถลุงโลหะหรือหลอมเหล็กเพื่อผลิตเป็นเครื่องมือเครื่องใช้ในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ด้วย

          ภายหลังสมัยก่อนประวัติศาสตร์แล้วการตั้งชุมชนคงมีอย่างต่อเนื่องสมัยต่อมาชุมชนที่มีความสำคัญแห่งหนี่งคือชุมชนบ้านหนองปรือ ซึ่งปัจจุบันอำเภอหนองปรือ ชุมชนแห่งนี้เป็นชุมชนชาวไทยเชื้อสายลาวเวียง ซึ่งอพยพจากเวียงจันทร์เข้ามาตั้งถิ่นฐานตั้งแต่สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น และกลายเป็นชุมชนที่มีประชากรอาศัยอยู่มากกว่าตำบลอื่นๆ ของอำเภอบ่อพลอยในช่วงแรกๆ นอกจากชุมชนบ้านหนองปรือแล้วชุมชนที่มีการขยายตัวอย่างรวดเร็วคือชุมชนบ้านบ่อพลอย การเติบโตของชุมชนบ้านบ่อพลอยเป็นผลจากการพบพลอยสีต่างๆ บริเวณลำห้วยและเนินเขาสมัยต้นรัตนโกสินทร์ เท่อกรมการเมืองกาญจนบุรีสมัยนั้นทราบเรื่องจึงได้แต่งตั้งชาวกะเหรี่ยงคนหนึ่งเป็นหัวหน้าปกครองและรวบรวมพลอยส่งมายังกรุงเทพมหานครเรียกว่าการส่งส่วยพลอย ปัจจุบันยังปรากฎร่อยรอยบึงหลังที่ว่าการอำเภอสำหรับล้างพลอยสมัยโบราณ ซึ่งชาวบ้านทั่วไปเรียกกันว่าบึงหัวแหวน การอพยพประชากรจากภายนอกเข้ามาบ้านบ่อพลอยเป็นไปอย่างต่อเนื่องและร่องรอยบึงหลังที่ว่าการอำเภอสำหรับล้างพลอยสมัยโบราณ ซึ่งชาวบ้านทั่วไปเรียกกันว่าบึงหัวแหวน การอพยพประชากรจากภายนอกเข้ามาบ้านบ่อพลอยเป็นไปอย่างต่อเนื่องและตั้งเป็นบ้านบ่อพลอยขึ้นกับตำบลหนองกุ่ม อำเภอบ้านทวนหรือพนมทวนปัจจุบันนี้ต่อมาเมื่อบ้านบ่อพลอยเจริญขึ้นจึงตั้งเป็นตำบลบ่อพลอยขึ้นกับอำเภอบ้านทวน ใน พ.ศ. 2506 บ้านบ่อพลอยและพื้นที่ใกล้เคียงมีประชากรมากขึ้น จึงได้รับการยกฐานะเป็นอำเภอบ่อพลอย ขึ้นอำเภอเมืองกาญจนบุรีจนกระทั่ง พ.ศ. 2513 จึงยกฐานะเป็นอำเภอบ่อพลอย จังหวัดกาญจนบุรี

 

ถูกใจบทความนี้? แชร์ต่อให้เพื่อน: